Powitanie i wprowadzenie (około 5 minut)
- Powitanie: krótka piosenka powitalna (20–30 s), zaproszenie dzieci do wspólnego kręgu.
- Wprowadzenie tematu: nauczyciel pokazuje jedną prostą demonstrację — popycha zabawkowy samochodzik i prosi dzieci, by opisały, co się stało.
- Szybkie pytania naprowadzające (jedno, dwa zdania od dzieci): „Dlaczego samochodzik pojechał?”, „Skąd wzięła się siła, że coś się poruszyło?”.
- Zapowiedź przebiegu zajęć: wyjaśnienie, że będziemy robić cztery małe eksperymenty (stacje), każdy pokaże inną stronę energii.
Część główna (50 minut)
Organizacja: dzieci pracują w małych grupach (3–5 osób) i rotują między czterema stacjami. Każda stacja trwa około 10–11 minut; pomiędzy stacjami 1–2 minuty na zmianę.
Stacja 1 — Zjeżdżalnia i kula (potencjalna → kinetyczna; około 10 minut)
- Materiały: kartonowe rampy lub foldery, piłeczki (miękkie), taśma do stabilizacji rampy, klocki do zatrzymywania.
- Przebieg:
- Ułóż rampę i pokaż dziecku, jak położenie kuli wysoko daje jej „siłę” do jazdy w dół.
- Dzieci umieszczają piłeczkę na różnych wysokościach i obserwują, jak daleko toczy się piłeczka.
- Propozycje pytań: „Na której wysokości piłka jedzie dalej?”, „Co się stanie, gdy rampę ustawię bardziej stromo?”.
- Zadanie dla dzieci: przewidzieć, która konfiguracja sprawi, że piłka dotrze najdalej, a potem sprawdzić i porównać.
Stacja 2 — Balonowy rakieta (energia powietrza; około 10 minut)
- Materiały: balony, długie sznurki lub nitki, słomki, taśma, krzesła do mocowania końców sznurka.
- Przebieg:
- Przygotuj sznurek naciągnięty między dwoma punktami; do słomki, którą nakładasz na sznurek, przyklejasz nadmuchany balon (bez wiązania).
- Dzieci puszczają powietrze z balonu i obserwują, jak powietrze porusza słomkę wzdłuż sznurka.
- Pytania: „Co sprawia, że balon leci w tamtą stronę?”, „Czy więcej powietrza to szybszy lot?”.
- Eksperymenty: porównanie małych i dużych nadmuchów; odznaki/znaczki dla każdego, kto spróbuje.
Stacja 3 — Gumkowy samochodzik (energia sprężysta; około 10 minut)
- Materiały: małe lekkie samochodziki, gumki recepturki (różne grubości), kartoniki, taśma.
- Przebieg:
- Pokaż, jak kręcąc oś samochodu z gumką (nawijając) magazynujemy energię, a po puszczeniu samochód jedzie.
- Dzieci przygotowują prosty samochodzik: nakładają gumkę na oś lub przymocowują gumkę do tylnej osi i naciągają.
- Pomiar: dzieci obserwują, jak daleko samochód przejedzie przy krótkim i długim naciągnięciu gumki.
- Pytania: „Co daje samochodowi siłę?”, „Jak możemy sprawić, że pojedzie dalej?”.
Stacja 4 — Balon i włosy (elektryczność statyczna) oraz wirujące karteczki (około 10 minut)
- Materiały: balony, kawałki papieru/małe konfetti, lekkie karteczki, wełniana tkanina lub swetry.
- Przebieg:
- Dziecko pociera balon o tkaninę i zbliża do małych kawałków papieru, obserwując, jak papier „przywiera”.
- Alternatywa: przyłożyć balon do włosów (jeśli dziecko wyrazi zgodę) i obserwować, jak włosy się unoszą.
- Można też zrobić prostego wirnik: przyczepić lekki papierowy łopatki do słomki i wywołać ruch przy użyciu nadmuchu z balona.
- Pytania: „Czemu papier idzie do balona?”, „Czy balon sam w sobie coś ma, co przyciąga?”.
Wspólne demonstracje i rozmowy (około 8–10 minut)
- Po rotacji wszystkie grupy wracają do kręgu; nauczyciel wyświetla/zadaje krótkie demonstracje: najszybsze/wyróżniające obserwacje z każdej stacji.
- Dzieci opisują, co zauważyły i próbują nazwać rodzaj energii (np. ruch, powietrze, sprężystość, elektryczność statyczna) prostymi słowami.
- Nauczyciel podsumowuje obserwacje słowami dostępnymi dla wieku 4–5 lat.
Dostosowania dla różnych potrzeb (w trakcie pracy przy stacjach)
- Dzieci, które potrzebują wsparcia motorycznego lub uspokojenia, pracują z opiekunem przy prostszych zadaniach (np. obserwacja i przewidywanie zamiast samodzielnego montażu).
- Dzieci nie mówiące jeszcze dużo mogą wskazywać wybrane zdjęcia/ikony („więcej”, „mniej”, „szybciej”, „wolniej”) lub używać gestów.
Zakończenie i podsumowanie (5 minut)
- Krąg końcowy: każde dziecko ma szansę powiedzieć jedno słowo o tym, co mu się najbardziej podobało (nauczyciel zapisuje krótkie hasła na kartce).
- Krótka mini-ocena: pytania wybieralne (np. podnieś rękę, jeśli widziałeś/aś, że coś jechało dalej, gdy było wyżej).
- Zakończenie: piosenka pożegnalna i krótkie zadanie domowe do rodziców — zaproszenie do wspólnego krótkiego eksperymentu w domu (np. obserwacja, co szybciej spadnie: lekka kartka czy mały klocek z tej samej wysokości).
- Pożegnanie i rozdanie prostych naklejek/znaczków za udział.