Powitanie i wprowadzenie (około 5 minut)
- Przywitanie w kole: opiekun wita każde dziecko po imieniu, krótkie „Cześć” z ruchem (np. klaśnięcie i przytup).
- Zapowiedź tematu: opiekun mówi krótko: „Dzisiaj porozmawiamy o rodzinach i o tym, jak się czujemy, gdy mamy różne historie rodzinne, np. gdy ktoś ma macochę, tatę, mamę lub babcię.”
- Krótkie rozeznanie: opiekun pyta pojedynczo (szybko, bez nacisku) „Kto chce powiedzieć, kto mieszka w twojej rodzinie?” — dzieci, które chcą, odpowiadają jednym zdaniem; opiekun podsumowuje, że rodziny są różne i to dobrze.
Część główna (50 minut)
- Krótkie opowiadanie z obrazkami i lalką (10–12 minut)
- Przygotowanie: opiekun używa kilku ilustracji przedstawiających sytuacje rodzinne (rodzina razem, spacery, chwile smutku, pomoc) oraz jednej lalki/pluszaka pełniącej rolę bohaterki: „Marta ma macochę Olę”.
- Przebieg: opiekun opowiada prostą, emocjonalnie zrównoważoną historię (ok. 5–7 zdań) o bohaterce, która czasem jest smutna, czasem wesoła, i o tym, jak macocha pomaga jej w trudnych chwilach. Podczas opowiadania zadawać krótkie pytania: „Jak myślicie, co czuje Marta? Co mogłaby zrobić macocha, żeby pomóc?”
- Cel: wprowadzenie tematu, pokazanie różnych uczuć w kontekście rodzinnym.
- Gra z kartami uczuć (10 minut)
- Przygotowanie: zestaw kart z prostymi buźkami (radość, smutek, złość, zdziwienie, wstyd) oraz krótkie scenki obrazkowe (np. dziecko samotne, dziecko z przyjacielem, dziecko przytulane).
- Przebieg: dzieci losują kartę z buźką i dopasowują ją do jednej z obrazków scenek; na zmianę mówią jedno zdanie: „To jest smutek, bo…”, lub opiekun modeluje zdania dla mniej werbalnych dzieci.
- Wariant ruchowy: po pokazaniu karty dzieci pokazują odpowiedni wyraz twarzy i gest.
- Krótkie ćwiczenie ruchowe „Mosty uczuć” (5 minut)
- Cel: rozładowanie energii i włączenie ciała.
- Przebieg: przy muzyce dzieci poruszają się po sali jako „mosty” (unoszą ręce nad głową), na hasło opiekuna „radość” skaczą w miejscu wesoło, na hasło „smutek” poruszają się powoli i cicho. Po 30–60 sekundach wracają do koła.
- Zabawa dramowa z lalkami/role-play (12–15 minut)
- Przygotowanie: dwie/trzy lalki lub papierowe postacie, rekwizyty (miseczka, kocyk, list). Stół/wyznaczone miejsce jako „scenka”.
- Przebieg: opiekun proponuje krótkie, bezpieczne scenariusze (np. macocha pomaga w ubraniu, macocha i dziecko rozmawiają o smutku, macocha i dziecko dzielą się zabawką). Dzieci na zmianę odgrywają role; opiekun modeluje prosty dialog („Nie martw się, pomogę ci” / „Czuję się smutny, bo...”).
- Dla dzieci nieśmiałych: można zaproponować odgrywanie razem z opiekunem jako partnerem.
- Praca plastyczna „Kwiat uczuć / Portret rodziny” (10–12 minut)
- Przygotowanie: arkusze papieru, kredki, flamastry, kolorowy papier, klej, nożyczki do dzieci (bezpieczne), naklejki.
- Przebieg: każdy tworzy prosty kwiat, na płatkach rysuje/dorysowuje osoby, które są ważne w jego rodzinie (mogą to być mama, tata, babcia, macocha, przyjaciel). Na środku kwiatka dziecko narysuje buzię przedstawiającą, jak najczęściej czuje się w rodzinie. Opiekun podchodzi i pyta o wybory (modeluje nazywanie emocji).
- Alternatywa: dla dzieci, które jeszcze nie potrafią narysować osób, można wykorzystać gotowe sylwetki do przyklejenia i ozdabiania.
Uwagi metodyczne podczas części głównej:
- Opiekun dba, by nikogo nie wypytywać o prywatne szczegóły rodzinne; pytania są ogólne i dobrowolne.
- Ułatwienia dla dzieci z trudnościami w ekspresji: możliwość wskazywania kart, wykorzystanie gestów, krótkie zdania modelowane przez dorosłego.
Zakończenie i podsumowanie (5 minut)
- Krótkie koło refleksyjne: każde dziecko, które chce, mówi jedno słowo o tym, co dziś zapamiętało (np. „pomoc”, „radość”, „marudzenie”).
- Pochwała i zamknięcie: opiekun podsumowuje, że rodziny są różne i to, co ważne, to mówienie o uczuciach i pomaganie sobie nawzajem.
- Pożegnanie: krótka piosenka pożegnalna lub rytuał machania do siebie.
Sugestie obserwacyjne dla opiekuna:
- Zwracać uwagę na umiejętność nazywania uczuć, współpracę w zabawach i reakcje na scenki dramowe.
- Zapisywać przykłady dzieci, które potrzebują dodatkowego wsparcia w rozpoznawaniu emocji lub komunikacji.