Powitanie i wprowadzenie (około 5 minut)
- Zgromadzenie w kole; krótkie przywitanie i wprowadzenie tematu: "Dzisiaj poznamy kilka słów i dźwięków z języka romskiego oraz dowiemy się, skąd pochodzą ludzie mówiący tym językiem."
- Pokazanie mapy Europy: wskazanie ogólnie, że Romowie mieszkają w różnych krajach; zachęcenie dzieci do wskazania miejsc, które znają.
- Zajawka do części głównej: powiedz dzieciom, że będą słuchać krótkich nagrań/słów, rozpoznawać je i bawić się w poszukiwanie kartek ze słowami.
Część główna (35 minut)
Krótka sesja słuchowa (8 minut)
- Nauczyciel odtwarza lub wymawia 3–4 krótkie słowa/zwroty w języku romskim (np. powitanie, dziękuję, do widzenia) — jeśli dostępne, użyj nagrania z wiarygodnego źródła lub powiedz sam.
- Po każdym słowie: zatrzymaj się, poproś dzieci, by powtórzyły (pojedynczo lub chórem). Zachęć do obserwacji: "Jakie to dźwięki? Krótki czy długi? Czy przypomina jakieś słowo po polsku?"
Eksperyment językowy: rozpoznawanie znaczenia (10 minut)
- Przygotuj 6 kart: na trzech prosty obrazek (np. serce = "dziękuję/miłość", ręka = "przywitanie", drzwi/pożegnanie) i na trzech odpowiadające karcie z wymyślonymi symbolami (lub z napisem w języku romskim, jeśli nauczyciel ma poprawne wersje).
- Rozłóż obrazki przed dziećmi. Odtwórz słowo/zwrot i poproś, by dzieci wskazały obrazek, który według nich pasuje do usłyszanego słowa.
- Omów wybory: poproś dziecko, które wskazało, by uzasadniło swój wybór (proste wypowiedzi: "Wybrałem to, bo..."), a nauczyciel potwierdza i wyjaśnia znaczenie.
Poszukiwanie słów (10 minut)
- Przygotuj 8–10 małych kart z obrazkami lub krótkimi słowami (po polsku i — jeśli jest pewność — po romsku). Ukryj karty w sali (łatwo dostępne miejsca).
- Podziel dzieci na pary/małe grupy. Zadanie: znaleźć kartę, przynieść ją i powiedzieć, co tam jest.
- Po odnalezieniu każdej karty: krótka rozmowa z grupą — jakie dźwięki słyszymy, czy komuś przypomina jakieś słowo; zachęć do powtarzania usłyszanych wcześniej słów.
Zabawa ruchowo-dźwiękowa / mini-śpiewanka (7 minut)
- Zaproponuj prostą, krótką melodię lub rytmiczne powtarzanie słowa/zwrotu (może być jedno słowo z części słuchowej). Dodaj prosty ruch (klaskanie, podnoszenie rąk, kręcenie się raz).
- Powtórz kilka razy — dzieci łączą dźwięk z ruchem (wzmacnia zapamiętywanie przez motorykę).
- Zakończ zachętą: każde dziecko mówi, które słowo mu się najbardziej podobało i dlaczego (krótkie wypowiedzi).
Zakończenie i podsumowanie (około 5 minut)
- Szybkie podsumowanie: nauczyciel powtarza 2–3 słowa, pyta dzieci, co zapamiętały.
- Mała refleksja: "Dlaczego warto słuchać języków innych ludzi?" — kilka krótkich odpowiedzi od dzieci.
- Pożegnanie: wspólne pożegnanie (można użyć jednego ze słów poznanych na zajęciach, jeśli nauczyciel ma pewność co do poprawności).
Uwagi dla prowadzącego: dostosuj tempo powtórzeń i liczbę słów do możliwości grupy; użyj prostych rekwizytów i obrazków, aby wzmocnić znaczenie słów.