Światowy Dzień Choroby Alzheimera przypada 21 września i jest ważną okazją, by w żłobku i przedszkolu poruszyć temat pamięci, empatii oraz relacji z seniorami. Na tej stronie znajdziesz gotowe scenariusze zajęć dla żłobka i przedszkola, pomysły na zabawy pamięciowe, materiały plastyczne oraz wskazówki, jak rozmawiać z dziećmi w wieku 1–6 lat o starości i zmianach, które mogą dotyczyć babci czy dziadka. Motywem przewodnim jest kolor fioletowy – symbol solidarności z osobami żyjącymi z demencją.
Dlaczego warto poruszyć ten temat w żłobku i przedszkolu?
- Rozwijanie empatii – dzieci uczą się zauważać potrzeby innych i budować postawę szacunku wobec seniorów.
- Wsparcie emocjonalne – wiele rodzin doświadcza demencji; proste rozmowy i zabawy pomagają dzieciom lepiej rozumieć sytuację w domu.
- Rozwój poznawczy – gry pamięciowe, sekwencje i rytmy wspierają koncentrację, pamięć i logiczne myślenie.
- Kompetencje językowe – dzieci wzbogacają słownictwo o pojęcia takie jak „pamięć”, „wspomnienie”, „troska”.
Co znajdziesz na tej stronie
- Scenariusze zajęć na Światowy Dzień Choroby Alzheimera dla trzech grup wiekowych: 1–3, 3–4 oraz 5–6 lat.
- Zabawy pamięciowe: memory obrazkowe, „co zniknęło?”, układanki sekwencyjne, rytmy klaskane.
- Aktywności sensoryczne i plastyczne z motywem fioletu: wstążki, bransoletki przyjaźni, „drzewo pamięci”, „pudełko wspomnień”.
- Piosenki i wierszyki o babci i dziadku, teatrzyk z pacynkami oraz propozycje krótkich opowiadań.
- Karty pracy i plakaty do wydruku: pamiątkowe dyplomy, znaczki fioletowej wstążki, obrazki do sekwencjonowania.
- Wskazówki komunikacyjne, jak mówić o chorobie Alzheimera dzieciom bez straszenia i z poszanowaniem wrażliwości.
Pomysły na aktywności według wieku
Żłobek (1–3 lata)
- Fioletowy dzień – wprowadź elementy w tym kolorze (chusty, wstążki). Dzieci ćwiczą spostrzegawczość, wskazując „co jest fioletowe?”.
- Pudełko skarbów babci i dziadka – duże, bezpieczne przedmioty (szal, duży guzik, drewniana łyżka). Maluchy dotykają, opisują faktury i kolory.
- Rytmiczne powitania – krótka piosenka „Dzień dobry, Babciu/Dziadku”, proste gesty i klaskanie wspierające pamięć proceduralną.
- Kto mieszka w domku? – zabawa w chowanego z pluszakami w domkach z pudełek: ćwiczenie „przypominania”, gdzie schował się miś.
Przedszkole (3–4 lata)
- Memory obrazkowe – pary związane z domem i rodziną (okulary, filiżanka, sweter), ćwiczenie koncentracji i pamięci.
- Opowiadanie obrazkowe – 3–4 ilustracje do ułożenia w kolejności: „Wizyta u babci”. Dzieci nazywają emocje i czynności.
- Teatrzyk z pacynkami – krótkie dialogi: jak pomóc, gdy ktoś czegoś zapomina (mówić wolniej, wskazywać, powtarzać).
- Plastyka: serce dla seniora – wyklejanie fioletowych serc, które dzieci mogą zabrać do domu dla dziadków.
Starszaki (5–6 lat)
- Mapa myśli „Pamiętam…” – dzieci tworzą gałązki wspomnień (smaki, miejsca, osoby), rozwijając słownictwo i narrację.
- Drzewo pamięci – wspólny plakat: na liściach zapisujecie dobre słowa i pomysły, jak wspierać dziadków.
- „Co mogę zrobić, gdy…” – proste strategie: patrzę w oczy, mówię powoli, pokazuję, czekam cierpliwie.
- Uważność i rytm – sekwencje ruch–dźwięk (klaśnij–tupnij–pauza) wspierające zapamiętywanie i samoregulację.
Jak mówić dzieciom o chorobie Alzheimera
- Prosty język: „To choroba, która utrudnia pamiętanie i mylenie różnych rzeczy. Nie jest zaraźliwa”.
- Bez straszenia – skup się na tym, jak możemy pomóc i okazywać życzliwość.
- Odwołuj się do codzienności – „Czasem babcia zapomina imiona. Możemy jej przypomnieć spokojnym głosem”.
- Szanuj uczucia – daj przestrzeń na pytania i nazwanie emocji: zdziwienie, smutek, troska.
Materiały i przygotowanie
- Fioletowe wstążki, kartki, naklejki i znaczki – symbol dnia.
- Karty memory i obrazki sekwencyjne wydrukowane w dużym formacie.
- Pacynki lub pluszaki do scenek i teatrzyku.
- Duże kartony na plakat „Drzewo pamięci”, klej i bezpieczne nożyczki.
- Proste instrumenty (marakasy, bębenek) do rytmizowania wierszyków.
- Zdjęcia rodzinne przyniesione przez dzieci za zgodą rodziców (opcjonalnie).
Powiązanie z celami wychowania przedszkolnego
- Kompetencje społeczne i emocjonalne – rozumienie potrzeb innych, współpraca, życzliwość.
- Rozwój mowy – opowiadanie, nazywanie emocji i czynności, aktywne słuchanie.
- Myślenie i pamięć – porównywanie, klasyfikowanie, układanie sekwencji.
- Sprawność manualna i kreatywność – prace plastyczne, kolaże, wyklejanki.
- Muzyka i ruch – rytmizacja, pamięć ruchowa, koordynacja.
Współpraca z rodzicami i środowiskiem
- Wyślij krótką informację do rodziców z opisem celu zajęć i prośbą o rozmowę w domu o wspomnieniach.
- Zorganizuj „pocztę dla seniora” – dzieci przygotowują kartki; przekazanie przez rodziców rodzinie lub lokalnej placówce (z zachowaniem zasad bezpieczeństwa).
- Jeśli planujesz kontakt z domem seniora, zadbaj o zgody, RODO i wsparcie rodziców; alternatywą może być nagranie życzeń w grupie.
Bezpieczeństwo i włączenie
- Bądź uważny na sytuację rodzinną dzieci; zapewnij alternatywne motywy dla tych, którzy nie mają kontaktu z dziadkami.
- Dostosuj czas trwania aktywności i poziom trudności do wieku (krótkie, różnorodne formy dla maluchów).
- W żłobku używaj jedynie dużych, bezpiecznych elementów; unikaj drobnych przedmiotów.
Jak korzystać z tej strony
- Przeglądaj scenariusze zajęć na 21 września i filtruj po wieku grupy (1–3, 3–4, 5–6 lat).
- Pobierz karty pracy i plakaty w wersji do druku.
- Zapisz ulubione propozycje i stwórz plan „Fioletowego tygodnia” w swojej grupie.
Dzięki gotowym materiałom szybko przygotujesz wartościowe zajęcia: od prostych zabaw sensorycznych w żłobku, przez teatrzyk pacynkowy w młodszych grupach, po projekty „drzewa pamięci” u starszaków. Zobacz propozycje poniżej i wybierz scenariusz najlepiej dopasowany do Twojej grupy.